Στον πανηγυρίζοντα ιερό Ναό Αγίου Τρύφωνος Κολυμπίων του πανηγυρικού Εσπερινού χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας. Την κυριώνυμη ημέρα της Μνήμης του Αγίου της ιεράς πανηγύρεως προέστη ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ολύμπου κ. Κύριλλος.

Ο Σεβασμιώτατος την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου (Τελώνου και Φαρισαίου) τέλεσε την Θεία Λειτουργία στον ενοριακό ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Άνω, πόλεως Ρόδου και προέστη του ιερού μνημοσύνου του αειμνήστου αγωνιστού Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, το οποίο διοργάνωσε ο Σύλλογος Πελοποννησίων Ρόδου «Ο Μωριάς. Σχετική ομιλία εκφώνησε η κα.  Χρυσούλα Γιαννίκη, Φιλόλογος και Ποιήτρια, Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αιγαίου και Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων. Μετά την Θεία Λειτουργία στην παρακείμενη αίθουσα της Ενορίας παρετέθη δεξίωση κατά την οποία ο Σεβασμιώτατος ευλόγησε την Βασιλόπιτα του Συλλόγου. Στην προσφώνηση του επαίνεσε την πρωτοβουλία του Συλλόγου και ευχήθηκε τα δέοντα.

----------------------------------------

Ομιλία εκφωνηθείσα στην Επιμνημόσυνη Δέηση για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Γέρο
του Μωριά, στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Άνω πόλεως Ρόδου.

Χρυσούλα Γιαννίκη, Φιλόλογος, Υπ. Διδάκτωρ
Πανεπιστημίου Αιγαίου, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων
 

Σεβασμιώτατε,

Αξιότιμες/-οι κυρίες και κύριοι,

Στεκόμαστε σήμερα ενώπιον της Ιστορίας∙ όχι ως απλοί ακροατές ενός παρελθόντος, αλλά ως συνεχιστές μιας μνήμης που παραμένει ζώσα και αναπνέουσα μέσα στο σώμα του Ελληνισμού. Και στο επίκεντρο αυτής της μνήμης δεσπόζει μια μορφή που δεν ανήκει απλώς στην Πελοπόννησο ή στην Ελλάδα, αλλά στο ίδιο το αρχετυπικό πρόσωπο της ελευθερίας: ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Ο Γέρος του Μωριά.

Ο στρατηγός της ψυχής και της πράξης.

Ο άνθρωπος που μετουσίωσε τον πόνο ενός έθνους σε ένοπλη συνείδηση.

Η ζωή του δεν είναι απλώς βιογραφία∙ είναι έπος. Και το έργο του δεν είναι απλώς στρατιωτικό κατόρθωμα∙ είναι πολιτισμική και ηθική παρακαταθήκη.

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης γεννήθηκε το 1770 στο Ραμοβούνι της Μεσσηνίας, σε μια εποχή κατά την οποία η Ελλάδα δεν υπήρχε ακόμη ως κράτος, αλλά ως τραυματισμένη συλλογική μνήμη. Μεγάλωσε μέσα σε έναν κόσμο διωγμών, αίματος και ανταρτοσύνης. Ο πατέρας του, Κωνσταντής, ήταν κλέφτης – ένας από τους φορείς εκείνης της προνεωτερικής αντίστασης που διατηρούσε την ιδέα της ελευθερίας σε λανθάνουσα κατάσταση.

Η παιδική του ηλικία σφραγίστηκε από τον θάνατο του πατέρα του και την εμπειρία της καταδίωξης. Αυτός ο κόσμος της κλεφτουριάς, της τιμής και της ορεινής επιβίωσης, δεν υπήρξε απλώς το σκηνικό της ζωής του∙ υπήρξε το εργαστήρι της στρατηγικής και της ψυχικής του αντοχής.

Ο Κολοκοτρώνης δεν γεννήθηκε στρατηγός.

Διαμορφώθηκε μέσα στη φωτιά.

Πριν ακόμη ξεσπάσει η Επανάσταση του 1821, ο Κολοκοτρώνης είχε ήδη διαγράψει μια πορεία πολεμικής και πολιτικής εμπειρίας. Υπηρέτησε στα Επτάνησα υπό βρετανική διοίκηση και μυήθηκε σε στρατιωτικές μεθόδους σύγχρονου πολέμου. Εκεί, ανάμεσα σε ξένα στρατεύματα και ελληνικές ψυχές που διψούσαν για ελευθερία, ωρίμασε το όραμά του.

Η Φιλική Εταιρεία τον βρήκε έτοιμο.

Όχι μόνο να πολεμήσει.

Αλλά να ηγηθεί.

Όταν η φλόγα της Επανάστασης άναψε, ο Κολοκοτρώνης στάθηκε μπροστά της όχι ως τυχαίος αγωνιστής, αλλά ως ο κατεξοχήν στρατηγός της Πελοποννήσου. Η στρατιωτική του σκέψη χαρακτηριζόταν από ρεαλισμό, ευφυΐα και βαθιά γνώση του χώρου. Εφάρμοσε τακτικές φθοράς, ενέδρας και περικύκλωσης, αξιοποιώντας την ορεινή γεωγραφία του Μωριά ως φυσικό οχυρό.

Η άλωση της Τριπολιτσάς υπήρξε το κομβικό σημείο της στρατιωτικής του δράσης. Δεν ήταν απλώς μια νίκη. Ήταν η κατάρρευση του οθωμανικού διοικητικού πυρήνα στην Πελοπόννησο.

Ο Κολοκοτρώνης δεν πολεμούσε μόνο για εδάφη.

Πολεμούσε για τη συνείδηση ενός έθνους.

Στη μάχη των Δερβενακίων το 1822, οδήγησε τα ελληνικά σώματα σε μια από τις πιο καθοριστικές νίκες του Αγώνα, συντρίβοντας τη στρατιά του Δράμαλη. Εκεί φάνηκε το μεγαλείο της στρατηγικής του σκέψης: συνδυασμός τόλμης, υπομονής και ευφυούς αναμονής.

Και όμως, η ιστορία του δεν είναι μόνο η ιστορία του πολέμου. Είναι και η ιστορία της εσωτερικής σύγκρουσης. Ο Κολοκοτρώνης υπήρξε βαθιά πολιτικό ον, αλλά και βαθιά τραγικό. Οι εμφύλιες διαμάχες της Επανάστασης τον έφεραν αντιμέτωπο με την ίδια του την πατρίδα.

Φυλακίστηκε.

Δικάστηκε.

Καταδικάστηκε.

Και όμως, παρέμεινε ακέραιος.

 Διότι, όπως ο ίδιος είπε:

«Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πώς δεν έχομε άρματα… αλλά είπαμε, πρώτα υπέρ πίστεως και έπειτα υπέρ πατρίδος.»

 Η πολιτική του σκέψη υπήρξε θεμελιωμένη στην ιδέα της ενότητας. Γνώριζε ότι η ελευθερία δεν μπορεί να ευδοκιμήσει σε έδαφος διχασμού.

 Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, η δίκη του Κολοκοτρώνη και του Πλαπούτα αποτέλεσε μια από τις πιο δραματικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η λαϊκή συνείδηση τον είχε ήδη δικαιώσει.

 Η αμνηστία του υπήρξε πράξη πολιτικής και ηθικής αποκατάστασης.

Η Ιστορία, άλλωστε, έχει τη δική της δικαιοσύνη.

 Ο Κολοκοτρώνης δεν υπήρξε απλώς πολεμιστής. Υπήρξε παιδαγωγός του έθνους. Στον περίφημο λόγο του στην Πνύκα προς τους νέους, το 1838, κατέθεσε το πιο ουσιαστικό πολιτικό και φιλοσοφικό μανιφέστο της εποχής:

«Η πατρίδα μας εσώθη με τη βοήθεια του Θεού και με την ομόνοια.»

Αυτή η φράση δεν είναι ιστορικό απόφθεγμα.

Είναι αξιακό θεμέλιο.

Η ελευθερία, για τον Κολοκοτρώνη, δεν ήταν μόνο πολιτική κατάσταση. Ήταν πνευματικό χρέος.

Για τους Πελοποννήσιους, ο Κολοκοτρώνης δεν είναι απλώς ιστορική μορφή. Είναι πνευματικός πατέρας. Εκφράζει το ήθος του τόπου μας: τη λεβεντιά, την αντοχή, τη βαθιά πίστη και τη συναισθηματική σύνδεση με τη γη.

Ο Μωριάς δεν τον γέννησε απλώς.

Τον ενσάρκωσε.

Στις ρίζες των δέντρων του Μαινάλου,

στα χώματα της Μεσσηνίας,

στους βράχους της Αρκαδίας,

εκεί κατοικεί ακόμη η σκιά του.

Στον σημερινό κόσμο των αντιφάσεων και των προκλήσεων, ο Κολοκοτρώνης δεν μας καλεί να σηκώσουμε όπλα. Μας καλεί να σηκώσουμε συνείδηση.

Να υπερασπιστούμε:

 την ενότητα αντί του διχασμού,

την ιστορική μνήμη αντί της λήθης,

την ελευθερία ως αξία και όχι ως δεδομένο.

Ο Κολοκοτρώνης μάς υπενθυμίζει ότι τα έθνη δεν ζουν μόνο με νόμους και σύνορα. Ζουν με μνήμη, τιμή και αίσθηση χρέους.

Κυρίες και κύριοι,

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Ανήκει στο μέλλον της Ελλάδας. Όσο η λέξη «ελευθερία» θα προφέρεται με σεβασμό, τόσο η μορφή του θα παραμένει φωτεινή.

Ας μην τον θυμόμαστε μόνο ως ήρωα.

Ας τον τιμούμε ως δάσκαλο.

Διότι, όπως έλεγε:

«Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή Του.»

Σας ευχαριστώ.