Με ιδιαίτερη εκκλησιαστική λαμπρότητα, θρησκευτική ευλάβεια και τη συμμετοχή πλήθους πιστών, η Ρόδος τίμησε και φέτος τη μνήμη του Πολιούχου και προστάτη της, Αγίου Νεομάρτυρος Κωνσταντίνου του Υδραίου. Οι λατρευτικές εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στον Ιερό Ενοριακό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου Νεοχωρίου, στον χώρο όπου ενταφιάστηκε ο Άγιος μετά το μαρτυρικό τέλος του, το έτος 1800, επί αρχιερατείας του Μητροπολίτου Ρόδου Αγαπίου του Θηραίου.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν το εσπέρας της 13ης Νοεμβρίου 2026 με τον πανηγυρικό Εσπερινό, στον οποίο χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νουβίας κ. Σάββας. Κατά την ομιλία του, αναφέρθηκε στη ζωή, την ομολογία πίστεως και το μαρτύριο του Αγίου, αναδεικνύοντας παράλληλα την επικαιρότητα του μηνύματός του. Όπως υπογράμμισε μέσα από την αναφορά στον βίο του Νεομάρτυρα, η πίστη, η πνευματική αντοχή και η προσήλωση στις αξίες αποτελούν διαχρονικά εφόδια, ιδιαίτερα σε μια εποχή που δοκιμάζει τις ανθρώπινες βεβαιότητες και τις κοινωνικές αντοχές.

Την επομένη, κυριώνυμη ημέρα της εορτής, της ακολουθίας του Όρθρου χοροστάτησε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Στρατονικείας κ. Στέφανος, ενώ της Θείας Λειτουργίας προέστη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λέρου, Καλύμνου και Αστυπαλαίας κ. Παΐσιος. Συλλειτούργησαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης, ο οποίος εκφώνησε και τον πανηγυρικό της ημέρας, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης  Νουβίας κ. Σάββας, καθώς και οι Θεοφιλέστατοι Επίσκοποι Στρατονικείας κ. Στέφανος και Ολύμπου κ. Κύριλλος

Ξεχωριστή ήταν η συμβολή της χορωδίας του Συλλόγου Ιεροψαλτών Ρόδου, η οποία πλαισίωσε με εκκλησιαστική αρτιότητα και κατανυκτική απόδοση τους ύμνους του Εσπερινού, του Όρθρου και της Θείας Λειτουργίας, προσδίδοντας ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια στις ιερές ακολουθίες. Στην πανήγυρη παρέστησαν εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των Στρατιωτικών Αρχών και των Σωμάτων Ασφαλείας, επιβεβαιώνοντας τον θεσμικό και κοινωνικό χαρακτήρα της εορτής, η οποία υπερβαίνει τα στενά όρια μιας εκκλησιαστικής τελετής και αποτελεί σημείο συνάντησης της τοπικής κοινωνίας. Ακολούθησε η καθιερωμένη λιτάνευση της ιερής εικόνας και του τιμίου λειψάνου του Αγίου Κωνσταντίνου στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, με τη συνοδεία στρατιωτικού αγήματος και των Μουσικών Σχημάτων (Φιλαρμονική του Δήμου Ρόδου και της 95 ΑΔΤΕ).

Η πομπή κατέληξε στα προπύλαια του Δημαρχιακού Μεγάρου, όπου πραγματοποιήθηκε η ευλόγηση των άρτων και στη συνέχεια η Απόλυση. Ιδιαίτερη σημασία είχε η αντιπροσωπευτική συμμετοχή της μαθητικής και εκπαιδευτικής κοινότητας στην ιερά Λιτανεία. Η παρουσία των μαθητών και των εκπαιδευτικών προσέδωσε έναν επιπλέον συμβολισμό στην εκδήλωση, καθώς ανέδειξε τη σημασία της μεταλαμπάδευσης της ιστορικής μνήμης, της θρησκευτικής παράδοσης και των αξιών του τόπου στις νεότερες γενιές.

Από τα προπύλαια του Δημαρχιακού Μεγάρου ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας απηύθυνε χαιρετισμό, εκφράζοντας τις ευχαριστίες του προς όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχή διοργάνωση και συμμετείχαν στις εορταστικές εκδηλώσεις. Το επίσημο πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με δεξίωση στην αίθουσα τελετών του Δήμου Ρόδου και στη συνέχεια με γεύμα σε ξενοδοχείο της πόλης, το οποίο παρέθεσε ο Δήμαρχος Ρόδου κ. Αλέξανδρος Κολιάδης, όπου δόθηκε η ευκαιρία για επικοινωνία και ανταλλαγή ευχών μεταξύ των εκκλησιαστικών, αυτοδιοικητικών και λοιπών εκπροσώπων.

Η φετινή πανήγυρη επιβεβαίωσε για ακόμη μία χρονιά ότι η μνήμη του Αγίου Κωνσταντίνου του Υδραίου δεν αποτελεί μια τυπική επετειακή αναφορά, αλλά ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορικής και πνευματικής ταυτότητας της Ρόδου. Για την πόλη, ο Πολιούχος της συμβολίζει την αντοχή της πίστης, την προσήλωση στις αξίες και τη δύναμη της πνευματικής αντίστασης απέναντι στις δοκιμασίες. Η παρουσία του στη συλλογική συνείδηση των Ροδίων διατηρεί ζωντανή τη σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν, ενώ η ετήσια λιτάνευση αποτελεί μια ουσιαστική έκφραση αυτής της σχέσης.

Ιδιαίτερα σε μια εποχή έντονων κοινωνικών και πολιτισμικών μεταβολών, τέτοιες εκδηλώσεις αποκτούν πρόσθετη σημασία. Υπενθυμίζουν ότι οι πόλεις δεν προσδιορίζονται μόνο από τη γεωγραφία, την οικονομία και την ανάπτυξή τους, αλλά και από την ιστορική μνήμη, τις παραδόσεις και τα πνευματικά τους θεμέλια, όπως χαρακτηριστικά τόνισε στην ομιλία του ο Σεβασμιώτατος.

***

ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΡΟΔΟΥ  ΚΥΡΙΛΛΟΥ

ΕΠΙ ΤΗι ΠΑΝΗΓΥΡΕΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ

ΑΓΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΑΙΟΥ

 ( Ρόδος, 14 Νοεμβρίου 2026)

Ἡ Ῥόδος, ἕνα νησί, ἐδῶ ὅπου ἡ Ἀνατολὴ συναντᾷ τὴ Δύση, στὸ σταυροδρόμι τῶν θαλασσίων δρόμων τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου, εἶναι τόπος πάνω στὸν ὁποῖο διαφορετικοὶ λαοὶ διασταύρωσαν τοὺς δρόμους τους. Τόπος ἀπὸ τὸν ὁποῖο πέρασαν, ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς πολυκύμαντης ἱστορίας του καὶ διὰ μέσου τῶν αἰώνων, πολιτισμοί, γλῶσσες, θρησκεῖες καὶ παραδόσεις, ἀφήνοντας τὰ ἴχνη τους ὄχι μόνο στὴν τέχνη καὶ στὰ μνημεῖα τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ στὴν καθημερινὴ ζωὴ καὶ στὴ συλλογικὴ μνήμη τῶν κατοίκων του, διαμορφώνοντας τοιουτοτρόπως τὸ πολυποίκιλο πολιτιστικό του ἀποτύπωμα καὶ προσδίδοντάς του ἰδιαίτερη φυσιογνωμία. Ὡστόσο, ἕναν τόπο δὲν τὸν προσδιορίζει ἀποκλειστικὰ ἡ γεωγραφία του ἢ ἡ γεωπολιτικὴ σημασία του οὔτε ἡ διαδοχὴ τῶν ἰστορικῶν μεταβολῶν του, ἀλλὰ πρωτίστως οἱ ἄνθρωποι ποὺ μὲ τοὺς ἀγῶνές καὶ τὶς ἀγωνίες τους, τὶς ἐλπίδες καὶ τοὺς ὁραματισμούς τους, τὴν πίστη καὶ τὴ μαρτυρία τους διαμόρφωσαν τὴν πνευματική του ταυτότητα, συγκρότησαν τὴν ἱστορικὴ μνήμη καὶ διατήρησαν ζωντανὴ τὴ σχέση μὲ τὶς προηγούμενες γενεὲς καὶ τὴν παρακαταθήκη ποὺ ἐκεῖνες κληροδότησαν.

Μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες πνευματικὲς μορφὲς ποὺ σφράγισαν καταλυτικὰ τὴν ταυτότητα αὐτοῦ τοῦ τόπου εἶναι ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Κωνσταντῖνος ὁ Ὑδραῖος, ὁ δοξασμένος ἀπὸ τὸν Θεό «σημείοις καὶ θαύμασι» Πολιοῦχος καὶ οὐράνιος Προστάτης μας. Ἐορτάζουμε σήμερα καὶ πανηγυρίζουμε «ἐν ἐκκλησίᾳ μεγάλῃ καὶ λαῷ βαρεῖ», γιὰ νὰ χρησιμοποιήσουμε τὴ ρήση τοῦ Προφητάνακτος (Ψαλμ, λδ’, 18),  τὴν πάνσεπτη μνήμη του, ἡ ὁποία, σημειωτέον, δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς μία ἀναφορὰ στὸ θρησκευτικὸ παρελθὸν τῆς πόλης μας, ἀλλὰ μιὰ συνεχὴ ζωντανὴ διαχρονικὴ παρουσία ποὺ συνδέει τὴν πολυκύμαντη ἱστορία της μὲ τὴ συνείδηση τῶν κατοίκων της. Πανηγυρίζοντας δὲ τὴ μνήμη του, ἀτενίζουμε τὴ μαρτυρικὴ μορφή του, ἀσπαζόμαστε τὸ τίμιο λείψανό του καὶ ἀναλογιζόμενοι «τὴν ἔκβασιν τῆς ἀναστροφῆς» του (Ἐβρ. ιγ’, 7) προσλαμβάνουμε τὸ μήνυμα ποὺ αὐτὴ ἐκμπέμπει, ὅτι, δηλαδή, ὑπάρχουν ἀξίες ποὺ δὲν ἀποτιμῶνται μὲ τὸ μέτρο τῶν ἐφήμερων ἐπιτυχιῶν οὔτε κρίνονται μὲ τὰ κριτήρια τοῦ κόσμου τούτου, ἀλλὰ ἀναδεικνύονται μέσα ἀπὸ τὴ δύναμη τῆς συνείδησης, ἀκόμη καὶ μέσα στὴν καιομένη κάμινο κατώδυνης προσωπικῆς δοκιμασίας, καὶ ἐπιβεβαιώνονται μὲ τὴν ἀταλάντευτη προσήλωση σὲ ὅσα συνιστοῦν τὸν ἱερὸ καὶ ἀμετακίνητο χρέος τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης.

Ὁ Νεομάρτυς Πολιοῦχός μας, γιὸς τοῦ Μιχαὴλ καὶ τῆς Μαρίνας Δημαμᾶ,  γεννήθηκε στὸ νησὶ τῆς Ὕδρας, τὸ ἔτος 1770, σὲ χρόνους κατὰ τοὺς ὁποίους τὸ Γένος μας βρισκόταν κάτω ἀπὸ τὸν ζυγὸ τῆς ὀθωμανικῆς καταδυναστείας καὶ οἱ πρόγονοί μας βίωναν δυσβάστακτες κοινωνικὲς καὶ θρησκευτικὲς συνθῆκες. Ἦταν μιὰ δύσκολη ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποία ἡ σκλαβιὰ καὶ ὁ φόβος ἐπισκίαζαν κάθε πτυχὴ τῆς ζωῆς τῶν ὑποδούλων καί, ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀποτυπώνει ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμός, «ὅλα τὰ ’σκιαζε ἡ φοβέρα καὶ τὰ πλάκωνε ἡ σκλαβιά». Ἡ ζωὴ στὸ βραχῶδες καὶ ἄγονο νησί του ἦταν συνυφασμένη μὲ τὸν καθημερινὸ ἀγῶνα γιὰ τὴν ἐξασφάλιση τῶν στοιχειωδῶν τῆς ζωῆς, γεγονὸς ποὺ καθιστοῦσε τὸν βιοπορισμὸ δυσχερῆ καὶ ἐπίπονο. Γι᾽ αὐτὸ πολὺ νέος, μόλις στὴν ὄψιμη ἐφηβεία, περίπου δεκαοκτὼ ἐτῶν, ἀκολουθώντας τὴν πορεία πολλῶν νέων τῆς ἐποχῆς του, οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονταν νὰ ἐγκαταλείπουν τὸν τόπο τους γιὰ νὰ ἀναζητήσουν καλύτερες συνθῆκες ζωῆς, ἄφησε τὴν οἰκογένειά του καὶ μετανάστευσε στὴ Ρόδο, ἀναζητώντας ἐργασία καὶ προσπαθώντας νὰ ἐξασφαλίσει τὰ οἰκονομικὰ μέσα γιὰ τὶς βιοποριστικές του ἀνάγκες καὶ τὴ συντήρηση τῆς οἰκογένειάς του.

Ἀλλὰ καὶ στὸ νέο τόπο τῆς διαμονῆς του, τὴ Ρόδο, οἱ κοινωνικὲς καὶ θρησκευτικὲς συνθῆκες διαμόρφωναν μιὰ σκληρή πραγματικότητα γιὰ τὸν Ὀρθόδοξο πληθυσμό της, σκληρὀτερη ἀπ᾽ ἐκείνη τῆς πατρίδας του. Ἡ θρησκευτική του ταυτότητα, ὅπως καὶ κάθε Χριστιανοῦ, συνδεόταν μὲ τὴν κοινωνική του θέση, τὴν ἀσφάλεια καὶ τὴν καθημερινὴ ἐπιβίωση. Εἶχε ὄνειρα, ὅπως κάθε νέος ἄνθρωπος, καὶ στὴν προσπάθειά του νὰ τὰ ἐκπληρώσει ἔχασε τὸ δρόμο του. Γιὰ νὰ ἐξασφαλίσει καλύτερες συνθῆκες ἐργασίας καὶ διαβίωσης προσελήφθη στὸ σαράι, ὅπου τοῦ ἀνατέθηκε  ἡ περιποίηση καὶ φροντίδα τοῦ ἀγαπημένου ἀλόγου τοῦ διοικητοῦ τῆς Ρόδου Χασὰν Πασᾶ. Ἡ νέα ἐργασία ἐξασφάλισε γι᾽ αὐτὸν τὴν εὔνοια καὶ τὴ συμπάθεια τοῦ ἀλλοθρήσκου ἐργοδότη του καὶ τὸν κατέστησε ἀποδέκτη προνομιακῆς μεταχείρισης καὶ τιμῶν. Ὅμως, ἡ ρευστότητα καὶ εὐπάθεια τῆς νεότητας, οἱ πρωτόγνωρες γι᾽ αὐτὸν ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς, ἡ πίεση τῶν περιστάσεων καὶ ἡ ἀνθρώπινη ἀδυναμία, ἡ ἐπιρροὴ τοῦ περιβάλλοντος καὶ τοῦ Πασᾶ, τὸν ὁδήγησαν στὴν ἀπόφαση νὰ ἀρνηθεῖ τὴν πίστη τῶν Πατέρων του καὶ νὰ ἀσπασθεῖ τὸ Ἰσλάμ, λαμβάνοντας τὸ ὄνομα Χασάν.   

Ἀλλὰ ἡ πορεία τῆς ζωῆς δὲν ἀκολουθεῖ πάντοτε τὰ σχέδια καὶ τὶς ἐπιλογὲς τοῦ ἀνθρώπου. Στὴν περίπτωση τοῦ ἐξωμότη Κωνσταντίνου, ἐκεῖ ποὺ φαινόταν ὅτι θὰ ἄρχιζε μιὰ ζωὴ κοινωνικῆς ἀποκαταστάσεως ξεκινᾶ ἀντίθετα ἡ κρίση τῆς συνείδησης καὶ ἕνας τεράστιος ἐσωτερικὸς ἀγῶνας. Ἡ άφορμὴ δόθηκε ὅταν ἀποφάσισε νὰ ἐπισκεφθεῖ τὴ μητέρα του. Ἔφτασε λαμπροφορεμένος τὴν ὀθωμανικὴ ἐνδυμασία, φορτωμένος δῶρα στὸ νησί  του, ἀλλὰ οἱ πόρτες καὶ τὰ παράθυρα ἔκλειναν στοὺς δρόμους ποὺ διέβαινε. Βρῆκε ἀμπαρωμένη τὴν πόρτα τοῦ πατρικοῦ σπιτιοῦ καὶ τὴ μητέρα του πίσω ἀπ᾽ αὐτὴν νὰ τοῦ λέει: «Φῦγε, ξένε! Ἐγὼ δὲν ἐγέννησα υἱὸν Χασάν. Ἐγέννησα τὸν Κωνσταντῖνον, καὶ αὐτὸς ἀπέθανε». Ἡ φαινομενικὴ σκληροκαρδία τῆς μάνας ἔγινε τὴ στιγμὴ ἐκείνη ἡ ἀφορμὴ ἀφύπνισης τῆς συνείδησής του. Ἡ ἀνάμνηση τῆς πατρῴας πίστεως, τῶν οἰκογενειακῶν δεσμῶν, τῆς ζωῆς ποὺ ἔχασε μὲ τὴν ἀποστασία του ἐπανῆλθε καὶ συντάραξε τὴν ὕπαρξή του. Ἦταν ἡ στιγμὴ τῆς καθοριστικῆς μεταστροφῆς, ἡ ἀφετηρία τῆς μαρτυρικῆς πορείας του. Ἡ ἄρνηση τῆς μάνας νὰ τὸν ὑποδεχτεῖ  ἔγινε ἡ ἀρχὴ τοῦ μαρτυρίου τῆς συνειδήσεως ποὺ θὰ ἀκολουθήσει, τὸ ὁποῖο ἐπισφραγίστηκε μὲ τὸ  ἐθελούσιο μαρτύριο τοῦ αἵματος. 

Συντετριμμένος ὁ Κωνσταντῖνος ἐπέστρεψε στὴ Ρόδο, ἀλλὰ ἡ Ρόδος ποὺ εἶχε ἀφήσει δὲν ὐπῆρχε πλέον γι᾽ αὐτόν. Ἡ συνειδητοποίηση τοῦ μεγέθους  τῆς πνευματικῆς του πτώσης τὸν ὁδήγησε στὴ λήψη μιᾶς νέας ἀπόφασης γιὰ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἐπιθυμοῦσε ἐφεξῆς νὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὸν Θεὸ καὶ στοὺς ἀνθρώπους. Ἡ μετάνοιά του, ἰσχυρότερη ἀπὸ τὸν φόβο τῶν συνεπειῶν, τὸν κατεύθυνε στὶς σπηλιὲς τοῦ Ροδινιοῦ, ὅπου ἀναζήτησε παρηγοριὰ καὶ καθοδήγηση ἀπὸ ἕναν ἀσκητὴ Ἱερομόναχο. Ἐξομολογήθηκε τὴν ἀποστασία του καὶ ἐξέφρασε τὴ βούλησή νὰ ἐπανέλθει δημόσια στὴν πατρογονικὴ πίστη καὶ εὐσέβεια, ἀκόμη καὶ ἄν τὸ τίμημα ἦταν ἡ ἴδια ἡ ζωή του. Ὁ Πνευματικός, φοβούμενος ὅτι ἡ νεαρὴ ἡλικία του δὲν θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ ἀντέξει τὰ βάσανα τοῦ μαρτυρίου, τὸν προέτρεψε νὰ ἐγκαταλείψει τὸν τόπο καὶ νὰ μετοικήσει σὲ χώρα μακρινή, παραμένοντας ἄγνωστος ἀνάμεσα σὲ ἀγνώστους. Ὑπακούοντας στὶς συμβουλές του ἀναχώρησε γιὰ τὴν Κριμαία, ὅπου ἔμεινε τρία χρόνια. Ὁ ἑπόμενος σταθμὸς ἦταν ἡ Κωνσταντινούπολη,  ἀπὸ ὅπου συνέχισε τὴν πορεία του πρὸς τὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ συγκεκριμένα πρὸς τὴ Μονὴ τῶν Ἰβήρων. Ὁ ἀνώνυμος Πνευματικὸς στὴ Βασιλίδα τῶν πόλεων, ὁ Ἱερομάρτυς Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε’, ὁ κοινὸς Πνευματικὸς τῶν Πατέρων τοῦ Ἁγίου Ὄρους Παπᾶ-Σέργιος, καθὼς καὶ ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, τοῦ προσέφεραν καθοδήγηση στὴν πορεία τῆς μετανοίας του, τὸν ἐνίσχυσαν πνευματικά, τὸν στερέωσαν στὴν πίστη καὶ τὸν ἐτοίμασαν γιὰ τὴ μεγάλη δοκιμασία ποὺ συνεπαγόταν ἡ ἀπόφασή του νὰ ὁμολογήσει τὸν Χριστὸ ἐκεῖ ποὺ προηγουμένως τὸν εἶχε ἀρνηθεῖ καὶ κατενώπιον ἐκείνων ποὺ τὸν εἶχαν παρασύρει.

Ἀκλόνητος στὴν ἀπόφασή του, ἐπέστρεψε στὴ Ρόδο καὶ παρουσιάστηκε, φορώντας μοναχικὰ ἐνδύματα ἐνώπιον τοῦ Χασὰν Πασᾶ. Μὲ ἀπαράμιλλο σθένος καὶ παρρησία ἀνακάλεσε δημόσια τὴν προηγούμενη ἀποστασία του λέγοντας: «Ἐγὼ δὲν εἶμαι Χασάνης, εἶμαι Χριστιανός, Κωνσταντῖνος τὸ ὄνομά μου καὶ δὲν λέγω φλυαρίες, ἀλλὰ πιστεύω, προσκυνῶ καὶ ὁμολογῶ Πατέρα, Υἱὸν καὶ Ἅγιον Πνεῦμα, τρία Πρόσωπα, ἕνα Θεὸν ἀληθινόν. Ὅσο διὰ τὴν θρησκείαν σας, τὴν ἀναθεματίζω». Οἱ ἀρχικὲς ὑποσχέσεις καί, στὴ συνέχεια, οἱ ἀπειλὲς τοῦ Πασᾶ δὲν κατόρθωσαν νὰ τὸν μεταπείσουν καὶ νὰ κάμψουν τὸ φρόνημά του. Μπροστὰ στὴν ἀμετακίνητη στάση του ὁ ὀργισμένος δυνάστης ἀπάντησε μὲ τὴν διαταγὴ νὰ τὸν φυλακίσουν, δέσμιο στὸ ξύλο, στὰ μπουντρούμια τοῦ παλατιοῦ τοῦ Μεγάλου Μαγίστρου. Ἀκολούθησαν τὰ φρικτὰ βασανιστήρια, οἱ μαστιγώσεις, οἱ διαπομπεύσεις στὰ σοκάκια, οἱ διαμελισμοὶ μὲ ἄγκιστρα τῆς σάρκας, ἡ συντριβὴ τῆς σιαγόνας καὶ ἄλλες ἀπάνθρωπες κακουχίες. Φυλακισμένος γιὰ πέντε ὁλόκληρους μῆνες «ὑπέμεινε πείναν, δίψαν καὶ πολλὰς κακουχίας, παραμένοντας ἀκλόνητος  εἰς τὴν πίστιν τοῦ Χριστοῦ», ὅπως χαρακτηριστικὰ σημειώνει ὁ συντάκτης τοῦ μαρτυρίου του Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Ὡστόσο, μέσα στὶς ἀβάσταχτες ὀδύνες καὶ τὶς δοκιμασίες του, δὲν ἦταν μόνος, καθὼς ἀξιώθηκε θαυμαστῶν θείων ἐπισκέψεων καὶ θεοφανειῶν, οἱ ὁποῖες τοῦ ἔδωσαν τὴν «ἄνωθεν βεβαίωσιν» γιὰ τὴν ἀλήθεια τῆς ἀποφάσεώς του καὶ τὸν στερέωσαν μέχρι τέλους στὴν ὁμολογία του.

Ὁ ἐπίλογος γράφτηκε τὰ ξημερώματα τῆς 14ης Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 1800, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ἀρχιερατείας τοῦ Μητροπολίτου Ἀγαπίου τοῦ Θηραίου, στὸ Μανδράκι τῆς Ρόδου, ὅπου ὁ Κωνσταντῖνος ἀπαγχονίστηκε σὲ ἕναν πλάτανο, ὁ ὁποῖος τὸν ἑπόμενο χρόνο, τὴν ἴδια ἡμέρα καὶ ὥρα τοῦ μαρτυρίου του, ξεριζώθηκε ἀπὸ σφοδρή ἀνεμοθύελλα.. Ἦταν νέος,  μόλις τριάντα ἐτῶν, στὴν ἡλικία κατὰ τὴν ὁποία μπροστὰ στὸν ἄνθρωπο ἀνοίγεται ἡ ζωή. Ἡ δική του, ὅμως, ἔκλεισε μὲ τὸ μαρτύριο, τὸ ὁποῖο ἔμελλε νὰ συνδέσει ἀδιάρρηκτα τὸ ὄνομά του μὲ τὴν πνευματικὴ ἱστορία τοῦ τόπου μας.  Μποροῦσε νὰ ἀποκρύψει τὸ παρελθόν του, εἶχε τὴν εὐκαιρία νὰ ζήσει σὲ τόπο ὅπου κανεὶς δὲν θὰ γνώριζε τὴν προσωπική του περιπέτεια καὶ την ἐσωτερική του σύγκρουση. Ὡστόσο, ἀναγνώρισε τὸ πταῖσμα καὶ τὴν πτώση του, ἀναζήτησε τὴν ἀποκατάσταση τῆς σχέσης μὲ τὸν Χριστὸ καὶ σήκωσε μὲ ἀνδρεῖο φρόνημα τὸ βαρὺ φορτίο τῆς ἐπιλογῆς του. Τὸ τίμιο λείψανό του παραδόθηκε, μὲ ἄδεια τοῦ Πασᾶ, στοὺς Χριστιανοὺς τῆς Ρόδου, καὶ ὁ Μητροπολίτης Ἀγάπιος τὸ ἐνταφίασε πίσω ἀπὸ τὸ Ἱερὸ Βῆμα τοῦ  ἱεροῦ τούτου Ναοῦ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου. Ἀπὸ τότε δέ, Μανδράκι καὶ Νιοχώρι δὲν συνδέονται μόνον μὲ τὴ φυσιογνωμία καὶ τὴν καθημερινότητα τῆς πόλεώς μας, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴ μνήμη τοῦ Νεομάρτυρα Πολιούχου μας, ὁ ὁποῖος ἀκολούθησε ἀταλάντευτα τῆς φωνὴ τῆς συνείδησής του. Ἡ θυσία του, ἡ τάφος του καὶ τὸ τίμιο λείψανό του προσδίδουν στὸν τόπο μία εὑρύτερη πνευματικὴ διάσταση, βαθύτερη ἀπὸ ἐκείνη ποὺ προσφέρει τὸ φυσικὸ κάλλος ἤ ἡ ἱστορία του, δεδομένου ὅτι ἡ μυστικὴ παρουσία τοῦ Ἁγίου μας  συνδέει τὸν γεωγραφικὸ χῶρο μὲ τὴν ἱστορικὴ μνήμη καὶ τὴν πνευματικὴ κληροδοσία ποὺ μᾶς ἄφησε.

Ἡ ἀνθρώπινη διαδρομὴ τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου εἶναι ἴσως τὸ στοιχεῖο ἐκεῖνο ποὺ καθιστᾷ διαχρονικὴ τὴ μορφή του. Γνώρισε τὴν πτώση, τὸν φόβο καὶ τὴν ἀμφιβολία, δοκιμάστηκε, ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὴν πίστη, ἀναζήτησε τὴν ἐπιστροφὴ καὶ παρέμεινε ἀταλάντευτος στὴν ἀπόφασή του μέχρι τὸ θάνατο. Ἡ πορεία τῆς ἐπιστροφῆς του, πορεία θάρρους, ἐπιμονῆς καὶ ἀνάληψης προσωπικῆς εὐθύνης, διακηρύσσει ὅτι ἡ ἀληθινὴ ἐλευθερία δὲν ταυτίζεται πάντοτε μὲ τὴν εὐκολία, τὸ πρόσκαιρο ὄφελος, τὴν ἀσφάλεια καὶ τὴν ἀποδοχή, ἀλλὰ φανερώνεται στὴ δυνατότητα τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀναγνωρίζει τὸ σφάλμα του, νὰ ἀναζητᾷ τὴν ἀλήθεια καὶ νὰ παραμένει πιστὸς στὶς διαχρονικὲς ἀξίες καὶ στὶς προσωπικές του ἀρχές, ἀκόμα κι ὅταν οἱ συνέπειες δὲν εἶναι εὐνοϊκὲς ἢ εὐχάριστες. Γιατί ὑπάρχουν ἀξίες ποὺ δὲν μποροῦν νὰ ἀποτιμηθοῦν μὲ τὴ λογικὴ τοῦ προσωπικοῦ κέρδους, ἀλλὰ ἀποκαλύπτουν τὴ βαρύτητά τους μέσα ἀπὸ τὴ συνέπεια καὶ τὴ σταθερότητα. Καὶ ἰδιαίτερα σὲ μᾶς ποὺ ζοῦμε στὸν τόπο, ὅπου ὁ Νεομάρτυς  ἄφησε τὸ ἀποτύπωμα τῆς θυσίας καὶ τοῦ μαρτυρίου του, ἡ μορφή του θέτει ἐπιτακτικὸ τὸ ἐρώτημα γιὰ τὸ τὶ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἀξίζει καὶ ὀφείλουμε νὰ διαφυλάξουμε, νὰ κρατήσουμε ζωντανὸ καὶ ἐναργὲς μέσα στὶς μεταβολὲς ποὺ χαρακτηρίζουν τοὺς καιροὺς καὶ τὴ ζωή μας· ποιὲς διαχρονικὲς ἀξίες καὶ ἀρχὲς δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψουμε μπροστὰ στὴν κυριαρχοῦσα λογικὴ τῆς ἤσσονος προσπαθείας, τῆς σκοπιμότητας καὶ τοῦ προσκαίρου ἀτομικοῦ συμφέροντος. Δηλαδή, μὲ ἕναν λόγο, μᾶς καλεῖ νὰ μὴ μείνουμε στὴν ἀνάμνηση τῆς θυσίας του, στὶς ἐπετειακὲς τελετὲς καὶ στὰ σύμβολα, ἀλλὰ νὰ προσπαθήσουμε νὰ τὴν κατανοήσουμε ἐποικοδομητικὰ μέσα στὴν σύγχρονη βιωματική μας πραγματικότητα.

Ἐτησίως αὐτὴ τὴν ἡμέρα, στὶς 14 Νοεμβρίου, πανηγυρίζουμε τὴ μνήμη τοῦ Πολιούχου μας ἀνανεώνοντας τοὺς δεσμούς μας μὲ τὴ μαρτυρικὴ μορφή του καὶ ἐπικαλούμενοι τὴ χάρη τῆς προστασίας του γιὰ τὴν πόλη μας καὶ τοὺς κατοίκους της. Εἶναι μιὰ ἡμέρα συλλογικῆς μνήμης, τὴν ὁποία ἐφέτος ἑορτάζουμε στὸν ἀπόηχο τῆς ἀρνητικῆς δημοσιότητας πού, γιὰ μιὰ ἀκόμα φορά περιέβαλε τὸν τόπο μας, σὲ μιὰ περίοδο, κατὰ τὴν ὁποία παράλληλα πληθαίνουν οἱ ἀναφορὲς στὴν οἰκονομική του ἀνάπτυξη, τὴν τουριστικὴ δυναμικὴ καὶ τὴν ἐνίσχυση τῆς ἐξωστρέφειας.  Ἀναμφίβολα αὐτὰ τὰ μεγέθη ἔχουν τὴν ἀξία τους καὶ προάγουν τὸν τὀπο καὶ τὴν εὐημερία τῶν ἀνθρώπων του, ὡστόσο ἡ μονοδιάστατη προσέγγισή τους μέσα ἀπὸ ἀριθμούς, ἐπενδύσεις, ἀριθμὸ ἀφίξεων καὶ οἰκονομικὲς ἐπιδόσεις κινδυνεύει νὰ ἀφήσει ἀναπάντητο τὸ οὐσιαστικὸ ἐρώτημα ποὺ ἀγγίζει τὴν συνέχειά μας στὸν τόπο τῆς ἐδῶ παροικίας μας, δηλαδή, γιὰ τὸ τὶ εἴδους κοινωνία ἐπιθυμοῦμε καὶ τὶ ἐπιλέγουμε νὰ διαφυλάξουμε ἀπὸ τοὺς κληροδοτηθέντες θησαυροὺς τοῦ παρελθόντος. Γιατὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμε ὅτι ἡ ἀληθινὴ καὶ οὐσιαστικὴ πρόοδος ἑνὸς τόπου δὲν ἀποτυπώνεται μόνο στοὺς δεῖκτες οἰκονομικῆς ἀνἀπτυξης καὶ εὐημερίας, ἀλλὰ πρωτίστως στὴν ποιότητα ζωῆς, στὴν ἐμπιστοσύνη μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων, στὴ δικαιοσύνη καὶ στὴ γνησιότητα τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων, φανερώνεται δὲ μέσα ἀπὸ τὴ συνέπεια ἀνάμεσα στὴν πίστη ποὺ διακηρύσσουμε καὶ στὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο καθημερινὰ πολιτευόμαστε, ἐργαζόμαστε καὶ συνάπτουμε σχέσεις μὲ τοὺς συνανθρώπους μας. Τὸ ζητούμενο γιὰ τὸ τόπο μας, ἕναν τόπο μὲ ἱστορία, πνευματικὲς ρίζες καὶ ἀνθρώπους ποὺ ἐπιθυμοῦν τὴν ἀλήθεια στὶς σχέσεις καὶ τοὺς δεσμούς τους, δὲν εἶναι νὰ ἐπιλέξουμε μεταξὺ ἀνάπτυξης καὶ παράδοσης, ἀλλὰ νὰ διασφαλίζουμε συνεχῶς ὅτι ἡ ἀνάπτυξη δὲν ὑπονομεύει τὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια, τὴν κοινωνικὴ συνοχή καὶ τὴν πνευματικὴ μας ταυτότητα, πάντοτε μὲ τὴν ἀκλόνητη πεποίθηση μέσα μας ὅτι ἡ πραγματικὴ εὐημερία ἑνὸς τόπου κρίνεται ἀπὸ τὸ ἦθος ποὺ καλλιεργεῖ, τὶς σχέσεις ποὺ διαφυλάσσει στὴν αὐθεντικότητά τους καὶ τὰ ἀξίες ποὺ κληροδοτεῖ στὶς ἐπερχόμενες γενεές.

Ἀπὸ τὸ Μανδράκι καὶ τὸ Νιοχώρι τοῦ ἔτους 1800 μέχρι σήμερα πολλὰ ἔχουν ἀλλάξει στὴ φυσιογνωμία καὶ τὴ λειτουργία τοῦ τόπου, ἀλλὰ ἡ μαρτυρία τοῦ Πολιούχου μας διασχίζει τοὺς χρόνους καὶ τοὺς καιροὺς καὶ ἀντηχεῖ καὶ στὸ σήμερα τῆς δικῆς μας ζωῆς. Ὑποκλινόμαστε μπροστά του, τὸν ὑμνοῦμε καὶ τὸν ἐγκωμιάζουμε. Ὡστόσο, ἂς μὴ λησμονοῦμε ὅτι «μίμησις Μάρτυρος τιμὴ ἐπάξιος αὐτῷ προσάγεται». Παράλληλα ἂς εὐχηθοῦμε,  ὁ τόπος, ὅπου ζοῦμε, ἡ πολυεύφημος Ρόδος, νὰ συνεχίσει τὴν πορεία της, νὰ ὑποδέχεται ἐπισκέπτες ἀπ᾽ ὅλα τὰ πλάτη καὶ τὰ μήκη τῆς γῆς, νὰ ἀναπτύσσεται καί, παράλληλα νὰ ὑποκλίνεται στὴν ἱστορία της, νὰ διατηρεῖ τὴν πολιτιστικὴ κληρονομιά της καὶ τὶς ἀξίες ποὺ διαμόρφωσαν τὴν ἀξιοζήλευτη φυσιογνωμία της. Ταυτόχρονα, εἴθε ἡ χάρη του νὰ μᾶς φωτίζει, ὥστε νὰ προσλαμβάνουμε καὶ νὰ ἐνστερνιζόμαστε τὴν ἀδιάλειπτη ὑπενθύμισή του, ὅτι ἡ ἀληθινὴ δύναμη ἑνὸς τόπου βρίσκεται στὴν ἀλήθεια ποὺ διαφυλάσσει, στὴ μνήμη καὶ τὴν παράδοση ποὺ μεταδίδει, στὶς ἀνθρώπινες ἀξίες ποὺ καλλιεργεῖ καὶ στὴ συνείδηση ποὺ ἀποτελεῖ τὸν ὁδηγό του πρὸς τὸ αὔριο.