Την Παρασκευή 7 Σεπτεμβρίου 2012 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης χοροστάτησε κατά τον πανηγυρικό εσπερινό στην Ιερά Μονή Παναγίας Τσαμπίκας, η αρχή της οποίας ανάγεται στον 16^ο αιώνα και είναι αφιερωμένη στο Γενέσιο της Θεοτόκου.

Μετά την Απόλυση του Εσπερινού ο Σεβασμιώτατος  τέλεσε τον Αγιασμό των Εγκαινίων του Εκκλησιαστικού Μουσείου της Ι. Μονής το οποίο διαμορφώθηκε στο κτιριακό συγκρότημα των παλαιών «Οντάδων» με τη χρηματοδότηση  από τα  προγράμματα leader. Την μουσειολογική μελέτη εκπόνησε  με την επίβλεψη της 4^ης Εφορίας Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων ο κ. Νικόλαος Σησαμάκης. Ο Σεβασμιώτατος στην προσφώνηση του τόνισε την ανάγκη διαφυλάξεως του πολιτιστικού μας πλούτου αναφέρθηκε στις προσπάθεις της Ιεράς Μητροπόλεως προς αυτή την κατεύθυνση και ευχαρίστησε ονομαστικά τους συντελεστές του έργου. Στη συνέχεια τον λόγο πήραν η Διευθύντρια της  4^ης Εφορίας Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Μάνια Μιχαηλίδου (την ομιλία της οποίας παραθέτουμε παρακάτω), ο Προϊστάμενος της Ι. Μονής Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Στάτης ο οποίος εξ ονόματος της Ι. Μονής και της κωμοπόλεως του Αρχαγγέλου ευχαρίστησε τον Σεβασμιώτατο για την πρωτοβουλία του να ιδρυθεί Εκκλησιαστικό Μουσείο στον χώρο της Ι. Μονής, ο μουσειολόγος κ. Ν. Σησαμάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στα εκθέματα του Μουσείου και τη θεματολογία του. Προσφώνησαν επίσης οι βουλευτές Δωδ/σου κ. Βασίλειος Υψηλάντης και κ. Μίκα Ιατρίδου, ο Δήμαρχος Ρόδου κ. Ευστάθιος Κουσουρνάς και ο Διευθυντής της ΑΝ.ΔΩ  κ. Γεώργιος Πόκιας.

Μετά το πέρας της τελετής ο Σεβασμιώτατος και οι εκπρόσωποι των αρχών ξεναγήθηκαν στους χώρους του Εκκλησιαστικού Μουσείου και ακολούθως παρεκάθησαν στην εορταστική τράπεζα.

Ακολούθως παραθέτουμε την ομιλία της κ. Μάνιας Μιχαηλίδου:

"Σεβασμιώτατε, κύριοι Βουλευταί, κύριε Περιφερειάρχα, κύριε Δήμαρχε, κύριοι εκπρόσωποι των πολιτικών και στρατιωτικών αρχών, κύριε πρόεδρε της Αναπτυξιακής Δωδεκανήσου, κυρίες και κύριοι, αγαπητοί συνάδελφοι.

Απόψε, μετά το πέρας του πανηγυρικού Εσπερινού, παραμονή της μεγάλης εορτής του Γενεσίου της Θεοτόκου, σκέφτομαι πραγματικά πως δεν θα μπορούσε να αποδοθεί μεγαλύτερος σεβασμός στην ημέρα, από μια συλλογική και συνάμα εξατομικευμένη προσφορά των κατοίκων της Αρχαγγέλου, όπως αυτή που ευλαβικά κατατίθεται σήμερα, με τα εγκαίνια του Εκκλησιαστικού Μουσείου της Ιεράς Μονής Παναγίας Τσαμπίκας.

Είχα τη χαρά, πριν δύο χρόνια περίπου, να γνωρίσω τον κ. Νίκο Σησαμάκη, Συντηρητή Έργων Τέχνης, εξειδικευμένο στη Διαχείριση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, να μοιραστώ τον ενθουσιασμό του για το εγχείρημα που ανελάμβανε και να θαυμάσω την γνώση και ικανότητά του να αποθησαυρίσει σχολαστικά και με επιμέλεια το διάσπαρτο και φαινομενικά ανομοιογενές αρχαιολογικό και λαογραφικό υλικό που προοριζόταν για την έκθεση που εγκαινιάζεται σήμερα. Το υλικό αυτό, το οποίο σχεδόν καθημερινά εμπλουτιζόταν, το οργάνωσε και το αποδίδει σήμερα στο κοινό, συγκροτημένα και τεκμηριωμένα, μέσα από ενδιαφέρουσες ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Η μουσειογραφική και μουσειολογική μελέτη της «Συλλογής Κειμηλίων Προσκυνήματος της Ιεράς Μονής Παναγίας Τσαμπίκας» της Ιεράς Μητροπόλεως Ρόδου, που συντάχθηκε από ομάδα μελετητών διαφόρων ειδικοτήτων υπό τις οδηγίες του, και σε συνεργασία με αρχαιολόγους της  Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, ήταν υποδειγματική και κάλυψε όλους τους τομείς και τις λειτουργίες ενός σύγχρονου και αναπτυξιακού οργανισμού, όπως οφείλουν να είναι τα  μουσεία σήμερα. 

Το έναυσμα για την υλοποίηση αυτού του έργου και το κλίμα που καλλιεργήθηκε, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις εκείνες, που θα επέτρεπαν στους μελετητές να εργαστούν ελεύθερα και στοχευμένα, οφείλονται στον εντολέα τους, την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου και, ασφαλώς, στον πεφωτισμένο ιεράρχη και ποιμενάρχη κ.κ. Κύριλλο, ο οποίος υποστήριζε δυναμικά και αποφασιστικά την προσπάθεια σε όλα τα στάδια. Ο διαρκής διάλογος, η συνεχής αναζήτηση και η εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων μέσα σε ένα -ας μου επιτραπεί η τεχνοκρατική λέξη- ‘‘οργανόγραμμα’’, έφεραν το σημερινό αποτέλεσμα, ένα πολύτιμο δώρο στον τόπο και τους ανθρώπους  του, παρακαταθήκη, εξάλλου, για τις επόμενες γενιές.

Το Μουσείο της Ιεράς Μονής Παναγίας Τσαμπίκας, τον πυρήνα του οποίου απαρτίζει η Συλλογή Κειμηλίων του Προσκυνήματος, αποτελεί μέρος ενός συστήματος περιφερειακών εκκλησιαστικών μουσείων και θρησκευτικών χώρων αναγνωρισμένης αξίας και εντάσσεται στο οργανωτικό σχήμα ενός σχεδιασμένου, από την Ιερά Μητρόπολη, ανοιχτού δικτύου που αναπτύσσεται σε όλο το νησί. Αφετηρία και κόμβος του δικτύου θα είναι το Μοναστηριακό Συγκρότημα του Αγίου Γεωργίου (Χουρμαλί) στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου, όπου θα στεγαστεί το Εκκλησιαστικό Τμήμα του Επικοινωνιακού και Μορφωτικού Ιδρύματος της Ιεράς Μητροπόλεως Ρόδου,  ενός πολύπλευρου και ευρύτερου οργανισμού που ιδρύθηκε χάρις στην πρωτοβουλία και διορατικότητα του Σεβασμιοτάτου μητροπολίτη μας. Η απρόσκοπτη λειτουργία των τμημάτων αυτού του Οργανισμού, όπως περιγράφεται στον Κανονισμό του, εξασφαλίζει στην πραγματικότητα και τη βιωσιμότητα του Εκκλησιαστικού Μουσείου της Ιεράς Μονής Παναγίας Τσαμπίκας, πρόβλημα που, δυστυχώς, πολλά περιφερειακά δημόσια μουσεία αντιμετωπίζουν.

Όπως προαναφέραμε, ο πυρήνας του νέου Μουσείου είναι η Συλλογή των Κειμηλίων του Προσκυνήματος, διάφορα εκκλησιαστικά λατρευτικά αντικείμενα από άλλους ναούς, αλλά κυρίως τάματα και δωρεές ευσεβών πιστών, πολλά από τα οποία παρουσιάζουν αρχαιολογική, λαογραφική και ιστορική αξία. Συνεπώς, ενέργειες όπως, η συγκέντρωση, η διαφύλαξη, η συντήρηση, η καταγραφή- τεκμηρίωση, η έκθεση, η έρευνα, η δημοσίευση των αντικειμένων της Συλλογής, απετέλεσαν τους πρωταρχικούς σκοπούς του νέου μουσείου για να  περιλάβουν στη συνέχεια θέματα επικοινωνίας και διάδοσης, καθιστώντας το εν τέλει έναν οργανισμό με επιστημονικό, εκπαιδευτικό, πολιτιστικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό συγχρόνως ρόλο.

Θα ήθελα όμως να επισημάνω μια ιδιαιτερότητα στη Συλλογή των Κειμηλίων του Προσκυνήματος, που πραγματικά εντυπωσιάζει και καθιστά το νέο Εκκλησιαστικό Μουσείο της Ιεράς Μονής Παναγίας Τσαμπίκας, μοναδικό. Με αφορμή τα τάματα και τις δωρεές που εκτίθενται, ο επισκέπτης γίνεται αποδέκτης, σχεδόν κατακλύζεται, από έναν απίστευτο πλούτο πληροφοριών και ερμηνειών. Πολλά από τα εκτεθειμένα αντικείμενα απηχούν λαϊκές δοξασίες, βιώματα και παραδόσεις με ρίζες πανάρχαιες, αιώνες πίσω, που οδηγούν σε πρακτικές οι οποίες, στη τοπική κοινωνία της Αρχαγγέλου, επιβιώνουν μέχρι σήμερα. Το χαρακτηριστικό αυτό αποτελεί και τη ταυτότητα- μοναδικότητα του Μουσείου σας, σύγχρονου πόλου έλξης για δημιουργική δράση, αυτογνωσία και σφυρηλάτηση της ιδιαίτερης πολιτισμικής φυσιογνωμίας της περιοχής.